أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
356
قانون ( فارسى )
باقلى و نشادر و كبابه و كف دريا هريك نيم درهم ، گلنار و زعفران ( مازوج - نسخه ) هريك يك درهم ، كافور يكچهارم درهم ؛ بر لثهها مالند . زراوند ، زاج زرد ، سونشها ، زرنيخها نيز مفيدند . اگر قرحه يا ناصور در شدت ميانه باشد ؛ عاقرقرحا ، بيخ سوسن ، هريك يك جزء ، گلنار ، سماق ، مازوج بدون سوراخ ، شب از هريك دو درهم ؛ همه را باهم بسايند و گرد كنند و بر لثهها مالند . گلنار ، ريم آهن ، بر لثه چسبانند و بعدا با سركهء پياز دشتى يا سركهاى كه برگ زيتون در آن پخته است مضمضه كنند . معجون « فلونيا » را در جاى متآكل گذارند بسيار نافع است . معجون « پونهاى » و معجون « سپندى » و ساير معجونهاى تحليلبرنده خوب است . اگر علاج نشد بايد « فلفنديون » استعمال شود . داروى ذيل به فلفنديون نزديك است : شب ، آهك ، مازوج ، زرنيخ زرد و قرمز به تساوى خوب ساييده شوند و يك دانگ از آن را بر لثه مالند و يك ساعت صبر كنند ، بعدا با روغن گل تنها يا با كمى صمغ قرط مضمضه كنند . و از اين دارو مىتوان قرص ساخت و خشك كرد و براى حاجت نگه داشت . تنها هر دو نوع زرنيخ و آهك و صمغ قرط را قرص كنند كافى است . داغ گذاشتن - چنانكه ذكر كرديم - مفيد است ، كه تآكل را براندازد و گوشت سالم مىروياند . بعد از داغ گذاشتن گرد مازوج با سه برابرش مرّ مخلوط كرده ، بر لثه بمالند كه گوشت مىروياند و لثه را محكم كند . خونگيرى از « جهارك » نيز نافع است . علاج بوى گند لثه در گنديدگى دهان آمد . فصل پنجم كاهش گوشت لثه علاج آن : كندر نر ، زراوند ماده ، خون سياوشان ، آرد گاودانه ، بيخ سوسن به تساوى باهم سايند و با عسل و سركهء پياز دشتى معجون شود و بر لثه مالند . آرد گاودانه ده درهم با عسل عجين شود و قرص گردد و بر آجر يا بر سفال گذارند و در ته تنور نهند ، يا در تنور چنان برشته شود كه بتوان ساييد ؛ يعنى نسوزد اما به سوختگى نزديك باشد . آنگاه بسايند ، چهار درهم خون سياوشان و چهار درهم كندر نر بدان بيفزايند و از زراوند ماده و زنبق هريك دو درهم نيز در آن مخلوط كنند و بر لثه مالند . فصل ششم سستى لثه اگر سستى اندك است ، مضمضه با آبپز داروهاى گرم يا سرد برحسب مزاج لثه كافى است ، شب در سركه جوشيده نيز بسيار خوب است .